۰۸ اردیبهشت ۱۳۹۸
اردیبهشت ۸, ۱۳۹۸

محمد هاشمی: مجمع تشخیص کارایی گذشته را ندارد

0 دیدگاه

محمد هاشمی: مجمع تشخیص کارایی گذشته را ندارد

عضو سابق مجمع تشخیص مصلحت نظام با انتقاد از عملکرد مجمع بعد از رحلت آیت الله هاشمی گفت: اراده‌ای برای تصمیم‌گیری در مجمع وجود ندارد که این نشان می‌دهد مجمع کارایی ندارد.

مجمع تشخیص مصلحت نظام اگرچه با هدف عبور از نقاط اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تاسیس شد اما عملکرد این نهاد امروز خود به محل انتقاد تبدیل شده است. گفته می‌شود مجمع تشخیص مصلحت نظام نه تنها از حرکت در مسیر اصلی خود منحرف شده بلکه به حوزه هایی ورود کرده که در شرح وظایف اولیه آن نبوده است.

برای بررسی حوزه اختیارات و نفوذ مجمع تشخیص مصلحت نظام به سراغ محمد هاشمی از اعضای سابق مجمع تشخیص مصلحت نظام رفتیم. او در این گفت‌وگو با تاکید بر اینکه مجمع کارکرد اصلی خود را از دست داده، علت آن را مشکلات مدیریتی و توجه به گریش‌های حزبی اعلام کرد.

متن گفت‌وگوی خبرآنلاین با محمد هاشمی‌رفسنجانی را در ادامه می‌خوانید:

طی ماه‌های اخیر انتقاداتی به عملکرد مجمع تشخیص وارد شده به این معنی که خارج از حوزه وظایف تعیین شده عمل می کند، اخیرا محمود صادقی نماینده تهران در مجلس هم ایراداتی به عملکرد مجمع وارد دانسته مبنی بر اینکه این مجموعه در حال ساخت مجموعه ۳۷۰ واحدی است در حالیکه مجمع قرار بود یک جمع مشورتی جمع و جور باشد نه سازمانی عریض و طویل، در بخشی دیگر هم انتقاداتی به نحوه عملکرد مجمع وارد است به طوریکه گفته می شود مجمع به جای حل اختلاف به نوعی به حوزه قانونگذاری ورود کرده است، سوال این است که فلسفه تشکیل مجمع و حوزه اختیارات و نفوذ آن از ابتدای تاسیس چه بود؟

تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام از ابتدا بر مبنای یک مجموعه کوچک و با یک وظیفه مشخص بود، البته باید در توضیح علت تشکیل مجمع عرض کنم که در آن زمان به دلیل اختلاف نظر بین مجلس و شورای نگهبان در تصویب قوانین، نوعی بن بست در کشور به وجود آمده بود به همین دلیل مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس وقت نامه‌ای را خدمت امام نوشتند و در نهایت امام پیشنهاد تاسیس مجمع تشخیص مصلحت را دادند؛ تعداد افرادی که آن زمان امام برای مجمع تعیین کردند محدود و شامل روسای سه قوه، نخست وزیر، مرحوم سید احمد آقا و چند وزیر بود که در مجموع هفت نفر می شدند، مسئولیت شان هم بن‌بست شکنی درباره اختلاف مجلس و شورای نگهبان درباره مصوبات بود. فلسفه اولیه تشکیل مجمع همین بود که عرض کردم و بنا نبود مجمع یک مجموعه عریض و طویل باشد.

در بازنگری قانون اساسی در ۲ الی ۳ اصل برای مجمع تشخیص مصلحت نظام وظایفی تعیین شد که در مجموع ۷ وظیفه برای مجمع تعریف شد. همچنین با توجه به رفراندوم متمم قانون اساس شکل مجمع نسبت به گذشته تغییر کرد به این گونه که روسای قوای سه گانه به اضافه دو نفر شامل یک وزیر یا رئیس یک کمیسیون مجلس مرتبط با دستور جلسه روز مجمع به عنوان اعضای حقوقی و ۳۲ الی ۳۳ نفر به عنوان اعضای حقیقی منصوب رهبری به عنوان اعضای مجمع تشخیص مصلحت تعیین شدند.

مجمع با توجه به وضعیت جدیدی که پیدا کرده بود ۵ الی ۶ کمیسیون از جمله فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی – دفاعی، زیربنایی تشکیل داد که وظیفه بررسی موضوعات برای تعیین سیاست‌های کلی را برعهده گرفتند، البته یک کمیسیون نظارت هم بود. تعداد اعضای کمیسیون ها ۵ الی ۶ نفر بود و در آیین نامه مجمع آمده بود که هر عضو مجمع موظف به عضویت در دو کمیسیون است علت هم این بود که مجمع به لحاظ تعداد اعضا خیلی وسیع نشود، زیرا وقتی ۳۰ نفر عضو مجمع بودند باید هر فرد در دو کمیسیون شرکت می کرد تا جلسات کمیسیون ها نصاب منطقی داشته باشد، با این راهکار دیگر نیازی نبود که از افراد دیگری در مجمع استفاده شود و با همان اعضا کار پیش می رفت.

کمیسیون ها هم در جلسات خود، نیازهای کارشناسی خود را از طریق وزرای وزارتخانه‌ها یا نمایندگان مجلس که ذی مدخل بودند یا هر دو انجام تامین می کردند بنابراین این هم تدبیر دیگری بود که به تعداد اعضا و در واقع بدنه مجمع اضافه نشود یعنی در کار کارشناسی از کارشناسان وزارتخانه‌هایی بهره گرفته می شد که وزرای آنها عضو مجمع بودند. با بکار گرفتن این تدابیر بدنه مجمع خیلی باز نشد منتهی برای در مجمع دبیرخانه ای هم وجود داشت که عمدتا کارهای اداری اعم از مکاتبات را انجام می داد.

البته لازم به ذکر است که در زمان ریاست جمهوری مرحوم هاشمی مرکزی به نام مرکز تحقیقات استراتژیک زیر نظر نهاد ریاست جمهوری تاسیس شد تا در آنجا قرار بود فارغ از کارهای اجرایی روزمره سیاست‌ها و استراتژی نظام در موارد مختلف طراحی، تهیه و در نهایت برای رهبری، رئیس جمهو و مجلس ارسال شود. اما وقتی مجمع بعد از متمم قانون اساسی شکل جدیدی به خود گرفت، ریاست جمهوری به این دلیل که گفتند مجمع نیاز بیشتری به کار تحقیقات دارد مرکز تحقیقات استراتژیک را به مجمع منتقل کردند که حدود ۴۸ نیروی رسمی و تعدادی نیروی برنامه ای شامل اساتید دانشگاه، قضات و وکلا که حسب مورد از نظر کارشناسی و تخصص آنها در مرکز تحقیقات استفاده می شد داشت.

به طور کلی سیسات در مجمع این بود که اگر نیاز به کار کارشناسی و بحث و بررسی است از نیروهای موجود بدون هیچ گونه توسعه ای استفاده شود به طور مثال یک استاد دانشگاه هفته ای دو الی چهار ساعت وقت خود را به مجمع اختصاص می داد.